Bu özellik ne işe yarar?
21 Haziran 2025'te yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, belediyeler ve kamu kurumları başta olmak üzere pek çok kurumdan web sitelerini WCAG 2.2 ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın A seviyesi kontrol listesine uygun hâle getirmesini istiyor. NetSSL bu işin iki tarafını birden üstlenir:
- Ziyaretçi tarafı: sitenize bir erişilebilirlik araç çubuğu yerleşir. Az gören, disleksisi olan, renk körü veya yaşlı bir vatandaş siteyi kendi ihtiyacına göre düzenler.
- Kurum tarafı: siteleriniz düzenli taranır, Bakanlık kontrol listesi ve erişilebilirlik beyanı panelde hazırlanır, vatandaşların bildirdiği sorunlar takip edilir.
Neden kod eklemeden?
Araç çubuğu, NetSSL'den geçen sayfalara yayın sırasında eklenir. Bunun kurumunuz için anlamı şudur:
- Sitenize kod eklenmez. Web yazılım firmanıza iş düşmez. Siteniz hangi altyapıyla yazılmış olursa olsun çalışır.
- Dışarıdan betik yüklenmez. Araç çubuğu ve yazı tipleri sitenizin kendi adresinden, NetSSL üzerinden gelir. Ziyaretçinin tarayıcısı yabancı bir sunucuya bağlanmaz, içerik güvenlik politikanız bozulmaz.
- Sitenizin görünümüyle çakışmaz. Araç çubuğu kendi ayrı alanında çalışır, sitenizin stillerinden etkilenmez ve onları bozmaz.
- Ayarlar ziyaretçinin cihazında kalır. Seçilen ayarlar yalnızca tarayıcıda saklanır. Panelin kullanım istatistiği için yalnızca hangi özelliğin açıldığı, kimlik bilgisi olmadan bildirilir.
- Sesli okuma tarayıcıda yapılır. Sayfa, ziyaretçinin tarayıcısının kendi ses motoruyla okunur. Okunan metin hiçbir sunucuya gönderilmez.
- Ayrı lisans gerekmez. Araç çubuğu, tarama, kontrol listesi ve beyan NetSSL hizmetine dahildir.
Ziyaretçi araç çubuğunu nasıl açar?
Sayfanın köşesindeki erişilebilirlik düğmesine tıklar ya da klavyede Alt + Shift + A tuşlarına basar. Menü açıldığında ziyaretçi önce hazır profilleri görür. Tek bir anahtarla birkaç ayar birden açılır.
Hazır profiller
| Profil | Ne yapar? |
|---|---|
| Az gören | Yazıyı büyütür, okunaklı yazı tipi, büyük imleç ve belirgin odak çerçevesi |
| Görme engelli | Sesli okuma, klavyeyle gezinme ve sayfa yapısı |
| Renk körü | Renk ayrımını kolaylaştıran filtre ve bağlantı vurgusu |
| Disleksi | Disleksi dostu yazı tipi, geniş harf ve satır aralığı, okuma cetveli |
| DEHB dostu | Okuma maskesi, hareketleri durdurur, renkleri yumuşatır |
| Bilişsel ve öğrenme | Başlık ve bağlantıları vurgular, okuma cetveli, sade görünüm |
| Nöbet güvenli | Yanıp sönen ve hareketli içeriği durdurur, renkleri yumuşatır, sesi kapatır |
| Klavye ve motor | Klavyeyle gezinme, belirgin odak, büyük imleç |
| Yaşlı kullanıcı | Büyük yazı, geniş satır aralığı, büyük imleç ve belirgin bağlantılar |
Aşağıda Disleksi profili açıkken aynı sayfa görünüyor: disleksi dostu yazı tipi, geniş harf aralığı ve okunan satırı izleyen okuma cetveli birlikte açıldı.
Tek tek ayarlar
Profiller yetmezse ziyaretçi ayarları tek tek açar. Menüdeki Özellik ara kutusuna "kontrast" ya da "yazı" yazmak yeterlidir.
| Bölüm | Ayarlar |
|---|---|
| Yazı ve içerik | Yazı boyutu, sayfayı yakınlaştır, satır, harf ve kelime aralığı, metin hizalama, okunaklı yazı tipi, disleksi yazı tipi, başlıkları ve bağlantıları vurgula, metin büyüteci, açıklama baloncukları, resim açıklamalarını göster |
| Renk ve kontrast | Koyu, açık ve yüksek kontrast, renkleri ters çevir, tek renk (gri), düşük ve yüksek doygunluk, kırmızı, yeşil ve mavi körlüğü filtreleri, özel metin, başlık, bağlantı ve arka plan rengi |
| Okuma ve odak | Okuma cetveli, okuma maskesi, büyük imleç (siyah veya beyaz), belirgin odak çerçevesi |
| Sakinleştirme | Hareketleri durdur, sesleri kapat, resimleri gizle |
| Sesli okuma | Sayfayı oku, önceki ve sonraki cümle, okuma hızı, ses seçimi, tıklayınca oku, seçili metni oku |
| Gezinme | Klavyeyle gezinme, sayfa yapısı (başlıklar, bölümler, bağlantılar), okuma modu |
Menünün kendisi
- Mini, Normal ve XL boyut: menü ziyaretçinin ihtiyacına göre küçülür ya da büyür.
- Açık ve koyu tema, beş dil: Türkçe, İngilizce, Arapça (sağdan sola), Almanca ve Rusça.
- Sıfırla: açılan bütün ayarlar tek tıkla kapanır.
- Beyan: kurumunuzun erişilebilirlik beyanı menüden açılır.
- Kısayollar: menü klavyeyle tamamen kullanılır. Menü WCAG 2.2'ye uygundur ve ekran okuyucularla çalışır.
Sorun bildirme
Ziyaretçi menüdeki Sorun bildir ile karşılaştığı engeli kuruma iletir. Sorun türünü seçer (görme ve okuma, klavye ile kullanım, ekran okuyucu, video ve ses, form doldurma, diğer), sorunu açıklar. Yanıt için e-posta adresi ve adı isteğe bağlıdır.
Bildirimler panelde Vatandaş ve uyum → Erişilebilirlik → Bildirimler sekmesine düşer. Bildirime iç not ekleyebilir ve vatandaşa yanıt yazabilirsiniz. Yeni bildirimler Dikkat isteyenler listesinde de görünür.
Paneldeki uyum çalışması
Vatandaş ve uyum → Erişilebilirlik sayfası çalışmayı beş adımlık bir yol haritasıyla yürütür. Sekmeler: Genel bakış, Araç çubuğu, Kontrol listesi, Erişilebilirlik beyanı, Bildirimler, Kullanım ve Rapor.
- Otomatik tarama: siteler her hafta WCAG kurallarına göre taranır ve 100 üzerinden puan alır. Sorunlar önem derecesi ve görüldüğü sayfa sayısıyla listelenir. Rapor Excel veya CSV olarak iner.
- Araç çubuğu: düğmenin yerini ve kenarlardan uzaklığını, düğme ve menü renklerini, kurum adını, logoyu ve menü dilini seçersiniz. Menüde görünecek özellikleri ve hazır profilleri ayrı ayrı açıp kapatırsınız. Canlı önizlemede sonucu hemen görür, tasarımı tek tıkla diğer sitelerinize uygularsınız.
- Bakanlık kontrol listesi: 126 soruluk A seviyesi öz değerlendirmeyi panelde doldurursunuz.
- Erişilebilirlik beyanı: uyum durumu, değerlendirme yöntemi, erişilebilir olmayan içerik, alternatif erişim yolları ve iletişim bilgileriyle hazırlanır. Beyan herkese açık bir sayfada yayınlanır.
- Vatandaş bildirimleri: araç çubuğundan gelen sorunlar yanıtlanır ve takip edilir.
Kullanım sekmesi araç çubuğunun gün gün kaç kez kullanıldığını, en çok kullanılan özellikleri ve profilleri gösterir. Rapor sekmesi öncelikli adımları, başarı kriteri haritasını ve sitelere göre durumu tek raporda toplar.
Araç çubuğu ziyaretçiye kolaylık sağlar ama sitenizin kodundaki sorunları gidermez. Tarama sonuçlarındaki düzeltmeler sitenizde yapılmalıdır. Resmi uyum değerlendirmesi kurumunuzun sorumluluğundadır.
Sık sorulan sorular
Sitemize kod eklememiz gerekiyor mu?
Hayır. Araç çubuğu NetSSL üzerinden sayfalarınıza kendiliğinden eklenir. Paneldeki anahtarı açmanız yeterlidir.
Araç çubuğu sitemizi yavaşlatır mı?
Hayır. Tek bir betiktir, sitenizin kendi adresinden ve tarayıcı önbelleğinden gelir. İşlemler ziyaretçinin tarayıcısında yapılır.
Ziyaretçinin seçtiği ayarlar bir yere gönderiliyor mu?
Hayır. Ayarlar yalnızca ziyaretçinin tarayıcısında saklanır. Sesli okuma da tarayıcının kendi ses motoruyla yapılır, okunan metin gönderilmez.
Araç çubuğu resmi site rozetiyle çakışır mı?
Hayır. Rozet sol veya sağ alt köşeye konabilir. Araç çubuğunun düğmesi sağ alttaysa rozet için sol alt köşeyi seçin.